Een ander de schuld geven

Fractievoorzitter Jan Raven (NE) schrijft iedere maand een politieke beschouwing over de gebeurtenissen in de voorafgaande maand.

In september heeft hij (samen met andere lokale partijen in oostelijk West-Friesland) een vergadering bezocht die klaarblijkelijk georganiseerd was door burgemeester Blase van Heerhugowaard. Blase is woordvoerder van de pas opgerichte beweging Code Oranje en was gisteravond te gast bij Jeroen Pauw.

Code Oranje wil af van het klassieke coalitie/oppositie denken, zoals dat kennelijk reeds in Tubbergen en Etten-Leur het geval is en dat in Enkhuizen ook de grote boosdoener is.

Raven formuleert het probleem zo,

De afstand tussen burger en politiek wordt steeds groter en de burger steeds mondiger.

Klopt, en die afstand zal alleen maar groter worden als onze lokale politici zich blijven opstellen zoals zij nu doen.

En dat is elk debat, over welk onderwerp dan ook, ontwijken. Met uitzondering van de SP heeft geen enkele politieke stroming ook maar geprobeerd een debat te organiseren over welk onderwerp dan ook.

Correctie, de VVD heeft ooit eens een vergadering belegd toen ze drie dagen later de “go” dan wel “no go” beslissing moesten nemen (over opwaardering van het REZ) en de VVD raadsleden niet wisten welke beslissing ze moesten nemen.

Maar dat was een uitzonderlijke situatie, gewoonlijk weet men (vanwege de informatie die de bureaucratie heeft verstrekt) precies wat men moet doen en is consultatie van de gewone burger niet nodig.

Alleen, nu steeds vaker blijkt, dat de informatie verstrekt door de vol-tijd bureaucraten (zoals ambtenaren en het college) niet altijd even betrouwbaar is en er (te vaak) dingen mis blijven gaan, ontstaat er de noodzaak voor een nieuwe schaamlap waarachter men het eigen onvermogen kan verbergen.

En die schaamlap heet burgerparticipatie. Zodat, als er iets mis gaat, je als politicus de handen in onschuld kan blijven wassen en je de verantwoording bij de gewone burger neer kunt leggen.

Advertenties

Bestuurlijke vernieuwing?

Begin dit jaar werd me duidelijk dat Enkhuizen (de kleinste gemeente binnen het SED verband) ook de grootste bijdrage leverde aan een, noodzakelijk geachte, ontwikkeling van de ambtelijke organisatie van de drie aangesloten gemeenten.

Daarbij gaat het om een bedrag van € 800.000,- dat Enkhuizen (in 5 jaar) meer betaalt dan vanwege haar inwonertal valt te rechtvaardigen.

Een beetje bestuurder zou daar tegen geprotesteerd hebben, maar onze bestuurders zijn in de eerste plaats bureaucraten. Die het moeilijk vinden af te wijken van regels die door andere bureaucraten zijn opgesteld.

In een vorige column beargumenteerde ik, dat als gevolg van een beleidswijziging van het college (die kennelijk niet door de raad werd opgemerkt) Enkhuizen een aanzienlijk bron van inkomsten misloopt.

Hoewel het gaat om een aanzienlijk financieel belang voor Enkhuizen, speelt er ook een ander belang. Een persoonlijke belang van onze voltijd- en deeltijd-bureaucraten. “Niet te hoeven erkennen dat er fouten zijn gemaakt”.

En vervolgens blijkt dan, dat het belang van onze voltijd- en deeltijd-bureaucraten veel zwaarder weegt dan het belang van de inwoners van Enkhuizen.

Met als resultaat, dat we veel meer betalen aan de ontwikkeling van de ambtelijke organisatie dan valt te rechtvaardigen en we veel te weinig profijt hebben van de herontwikkeling van het recreatieoord.

Volgens journalist en hoogleraar Marc Chavannes is dat het gevolg van wat hij de  “machtsklontering” noemt. Een proces dat in de loop der jaren heeft plaatsgevonden en  waarbij instituties, die oorspronkelijk bedoeld waren om elkaar in evenwicht te houden, geleidelijk met elkaar vergroeid zijn geraakt.

En zodoende een samenklontering van macht vormen waartegen nauwelijks nog verzet mogelijk is. Omdat men elkaar niet langer controleert, maar de hand boven het hoofd blijft houden.

In Enkhuizen heeft dat (onder het mom van bestuursvernieuwing) vorm gekregen in een gemeenteraad zonder oppositie. Hoewel die oppositie in het verleden nauwelijks iets voorstelde, hebben onze politieke vernieuwers besloten dat in het verleden NIET hun eigen kinderachtige gedrag voor problemen had gezorgd.

Maar dat de problemen veroorzaakt waren door het begrip oppositie en dat dit begrip dus diende te worden afgeschaft.

Een democratie zonder oppositie is geen democratie.

Het besluit daartoe werd genomen na een drietal besloten bijeenkomsten en maakt duidelijk, dat de raad alleen met zichzelf bezig is en zich verder niets aantrekt van invloeden van buitenaf.

Op landelijk niveau betekent deze houding, dat de afschaffing van de dividendbelasting gewoon doorgaat, hoewel een meerderheid van de bevolking daar tegen is.

Op lokaal niveau wil het zeggen dat we als Enkhuizen gewoon 8 ton meer blijven betalen dan valt te rechtvaardigen en dat we een van de mooiste locaties aan het IJsselmeer voor een appel en een ei in handen geven van een gelegenheidsontwikkelaar.

“Want waarom zou je het voor jezelf moeilijk maken door ergens over na te denken?”

De hier gesignaleerde problemen zijn niet het gevolg van een (in het verleden) dominant aanwezige oppositie, maar van het ontbreken ervan. De afschaffing (met veel bombarie) van het begrip (als daad van bestuurlijke vernieuwing) is een symbolische daad en zal  niets aan de werkwijze van de Enkhuizer raad veranderen.

Nu de oppositie binnen de gemeenteraad, met groot enthousiasme van de waarnemend burgemeester (en de toekomstige burgemeester) is afgeschaft, zit er niet veel anders op dan te proberen om de oppositie “buiten” de gemeenteraad vorm te geven.

De kans dat onze deeltijd-bureaucraten daar, zolang er geen ruiten sneuvelen, aandacht aan zullen schenken is gering. Zo leert tenminste de ervaring. Maar dat is onvoldoende reden om (een van onze belangrijkste democratische verworvenheden) op te geven.

Daar waar bureaucratische belangen botsen met democratische belangen delven de democratische belangen gewoonlijk het onderspit en wordt de democratie geleidelijk aan verder uitgehold.

Een, wat mij betreft, zorgelijke ontwikkeling, die ik met behulp van dit blog wil blijven volgen. Wie dergelijke zorgen met mij deelt, zou kunnen overwegen zoveel mogelijk anderen aan te raden zich op dit blog te abonneren.

Soms niet.

Reijswoud
Soms niet

Misschien dat ik het debat over de schuldhulpvoorziening wat beter had begrepen als ik de bijlage in de raadsbrief van 20 februari eerst had gelezen, maar ze stond niet tussen de agendastukken en was pas op de dag van bespreking onder de raadsleden verspreid.

De bijlage bevatte een wat uitgebreider uiteenzetting voor wat betreft de keuze van de verdeelsleutel.

De daarbij leidende gedachte is, wie de meeste bijstandsgerechtigden binnen zijn gemeente heeft, loopt ook de meeste kans dat er een beroep wordt gedaan op de schuldhulpverlening en moet dus ook het grootste deel van de kosten dragen.

Dat lijkt een waterdichte redenering, maar je zou jezelf ook kunnen afvragen of je die vorm van dienstverlening moet onderbrengen bij een instantie die tot op heden nogal nadrukkelijk heeft gefaald. Of  wat voor zin het heeft om samen te werken, als dat alleen maar leidt tot kostenbesparingen voor anderen?

Enkhuizen mag dan de meeste potentiële cliënten hebben, de kosten om ze te helpen zullen (per cliënt) lager zijn dan de kosten die Stede Broec en Drechterland moeten maken om hetzelfde niveau aan hulp te bieden. Voor hen is het redelijk aantrekkelijk om mee te liften in een voorziening die grotendeels door anderen wordt betaald.

Anders gezegd, op basis van wat Enkhuizen nu aan de SED uitgeeft kan ze makkelijk een stichting schuldhulp in het leven roepen, die met twee fulltime krachten het voortraject in Enkhuizen vorm kan geven. Te meer daar veel werk in dat voortraject gedaan wordt door vrijwilligers. Zoals door de vereniging Schuldhulpmaatje.

Maar kan Drechterland dat ook met het budget dat ze beschikbaar willen stellen? En Stede Broec?

Daarom ook mijn suggestie in een eerder bericht, laten we de boel lekker in eigen hand houden.

Maar als je een ambtelijke organisatie vraagt wat ergens de oplossing voor is, dan is het meest gegeven antwoord, meer ambtenaren. Maar soms is dat niet het juiste antwoord. Alleen, wie durft dat te zeggen? In Enkhuizen waarschijnlijk alleen maar top ambtenaar Van Reijswoud, zo vrees ik.

Toezicht

Dorus
Ander hout gesneden?

Op 5 september schreef ik in mijn column “Niet eindeloos weglopen”.

Mooie gelegenheid voor wethouder Luyckx om duidelijk te maken dat hij uit ander hout is gesneden dan zijn voorgangers in dit dossier, die niet beter wisten te doen dan te misleiden en te vertragen.

We zijn inmiddels een week verder en nog steeds geen antwoord op de vraag of de gemeente de gebruikerswensen (van de stichting Drommedaris) ten bedrage van € 21.756,- heeft kwijtgescholden.

Er zijn maar twee antwoorden op deze vraag mogelijk, ja of nee. Dus waarom duurt het nu al meer dan een week, voordat de gemeente bereid is om een simpele vraag met ja of nee te beantwoorden?

Ik denk niet eens dat het onwil van de wethouder is, maar van degenen die hem adviseren. Ambtenaren. Als het is toegestaan om drie weken de tijd te nemen voor het geven van een antwoord, dan gebruiken ze die tijd. Bij mijn WOB verzoek werd ook iedere keer de maximaal toegestane tijd gebruikt om (soms) vanzelfsprekende antwoorden te geven.

Van meet af aan was duidelijk dat de gemeente beweerde, dat de gevraagde documenten niet waren gemaakt. Toch duurde het minstens twee maanden voordat die bewering “officieel” werd bevestigd.

ganaarkaastjemuur-ani-webKortom, de stroperige en defensieve houding van de gemeente is een niet onbelangrijk onderdeel van haar bestuurscultuur. Niet eens zozeer op aandringen van de politiek verantwoordelijken, vermoed ik, maar eerder op aandringen van degenen die hen adviseren.

Volgens mij vloeit het voort uit een diep gevoelde afkeer van toezicht. Ambtenaren zien er graag op toe dat iedereen zich houdt aan de regels die zij voor ons opstellen, maar zelf hebben ze er een broertje dood aan als wij proberen hetzelfde te doen.

Voor wat betreft regels die op hen van toepassing zijn.

En zo kan het gebeuren dat een hoofd-ambtenaar eenvoudig kan verklaren dat hij de betalingsafspraken die hij maakt niet schriftelijk vastlegt. Niet voor zijn superieuren, maar ook niet voor degene met wie hij die afspraken heeft gemaakt. En dat noch zijn superieuren, noch de formele toezichthouder (gemeenteraad) daarvan opkijken en er op aandringen dat deze praktijk wordt beëindigd.

Elke brief over welk onderwerp dan ook wordt geregistreerd en bevestigd. Alleen betalingsafspraken met derden niet.

Ooit schreef ik een column in de Enkhuizer Krant over de stelling. “het plichtsverzuim van de raad lokt plichtsverzuim van het college uit”. Dat plichtsverzuim van de raad kan in één woord worden samengevat.  Toezicht. Er wordt geen toezicht gehouden, omdat daardoor de wederzijdse verhoudingen wellicht wat minder gezellig worden.

Waar een gebrek aan toezicht toe leidt is inmiddels wel duidelijk lijkt me. Het laatste voorbeeld is de COR van de politie, maar wat te denken van VVD voorzitter  Henry Keizer en tal van andere politieke boegbeelden?

Terug naar het antwoord op de vraag. Zijn de kosten van de gebruikerswensen, als genoemd in de offerte van Hillen & Roosen van 4-3-2015, door de gemeente nu kwijtgescholden aan de stichting Drommedaris of niet?

En als dat antwoord er binnen één of twee dagen niet komt, wanneer beginnen de raadsfracties (en niet alleen die van HEA) zich nu eens te beroepen op hun recht op toezicht en te eisen dat dit niet langer wordt gedwarsboomd door de gemeente?

Of begrijpen de raadsfracties nog steeds niet dat het heel moeilijk is om ze serieus te nemen als ze zich voortdurend van het kastje naar de muur laten sturen?

Agora

Agora_van_AntiphellosMorgen vergadert het centrale stembureau over de toelating van Paljas tot de verkiezingen. Omdat ik alle daarvoor benodigde documenten tijdig heb ingediend zie ik die beslissing met vertrouwen tegemoet.

Tegelijkertijd had de burgemeester echter te kennen gegeven dat hij (voordat hij in zijn functie als voorzitter een beslissing moest nemen over de vraag of Paljas zou mogen deelnemen aan de verkiezingen) hij me nog even persoonlijk wilde spreken.

Uiteraard ga ik op die uitnodiging gaarne in. De gesprekken die ik met onze burgervader heb gevoerd zijn tot dusver altijd soepeltjes verlopen.

De reden voor zijn uitnodiging bestond er uit dat hij had vernomen dat Paljas (indien gekozen) zich niet aan haar  stemverplichting zou houden. Iets waarover ik (op dit blog) ook al door Bokhove en van Oostende ben ondervraagd.

Voor onze burgemeester (behulpzaam als altijd) reden om op twee A4-tjes (en aan de hand van wetteksten) uit te leggen welke stemverplichtingen een raadslid op zich nam.

Ik heb hem verzekerd dat ik op de hoogte was van deze verplichtingen en hem ook verzekerd dat Paljas zich uiteraard aan de wet zal houden.

Nadat dit heikele punt uit de weg was geruimd bleef er nog wat tijd over om te praten over zaken waarover we het niet eens zijn.

Zo vind ik dat Agora (het informatiesysteem dat raadsleden in staat stelt rechtstreeks vragen te stellen aan het ambtelijk apparaat) openbaar moet zijn, terwijl Baas stelt dat als het openbaar zou moeten worden, het wat hem (en de gemeente-secretaris) betreft zou worden opgeheven.

Ik vind dat een interessante opvatting. Klaarblijkelijk zijn ambtenaren alleen bereid tot het verstrekken van informatie als dat beperkt blijft tot een kleine groep belanghebbenden.

Het past helemaal in wat ik eerder al de bureaucratisering van de democratie heb genoemd. Het zijn kennelijk de ambtenaren (Baas zelf is natuurlijk ook  een ambtenaar) die bepalen aan wie en op welke wijze ze informatie verstrekken.

Volgens mij wringt er hier iets, maar als Paljas in de gemeenteraad wordt gekozen, dat zal ik niet aarzelen om de kwestie ook daar aan de orde te stellen.

Terugdringen.

West-Friesland

Het gerucht gaat, dat hoge ambtenaren en bestuurders ‘s morgens nooit uit het raam kijken, omdat ze anders ‘s middags niets meer te doen hebben.

En om de ochtend toch op passende wijze door te kunnen komen bedenkt men malle plannen. Zoals een Pact voor West-Friesland.

Op aangeven van provinciale bestuurders hebben de Westfriese burgemeesters en wethouders bedacht, dat ze met elkaar moeten gaan vergaderen over welke maatregelen je moet nemen om West-Friesland in de top tien van de meest aantrekkelijke regio’s te krijgen.

Ik neem aan dat de provincie hetzelfde gezegd heeft tegen de overige regio’s in de provincies, zodat we alleen al voor Noord-Holland een Pact voor de Noordkop, een Pact voor Noord-Kennemerland, een Pact voor West-Kennemerland, een Pact voor de agglomeratie Amsterdam en een Pact voor de Gooi en Vechtstreek tegemoet kunnen zien.

Allemaal natuurlijk met de ambitie om (net als West-Friesland) uiteindelijk tot de top tien te gaan behoren.

De klemmende vraag bij dit alles is natuurlijk, wat moet je doen om West-Friesland tot een aantrekkelijker regio te maken dan bijvoorbeeld de Regio Haaglanden, Rijnmond, de Veluwe of Zuid Limburg en wat bepaalt eigenlijk wat je als regio aantrekkelijker maakt?

Ben je op die manier niet bezig met het organiseren van een soort schijncompetitie. Leuk tijdverdrijf voor bestuurders die nog wat tijd over hebben, maar verder volkomen nutteloos.

Volgens burgemeester Baas waren er aan het sluiten van het Pact geen extra kosten verbonden en kon alles binnen bestaande budgetten worden gerealiseerd.

Kennelijk is er tot dusver niemand op het idee gekomen om ook eens gaan te bezuinigen op budgetten voor flauwekul projecten waar bestuurders de tijd mee wensen te doden.

bureaucratieDeze week in het NHD een interview met de drie SED burgemeesters.

Men onderzoekt of het mogelijk is dat Enkhuizers eventueel hun nieuwe paspoort ook in Stede Broec zouden kunnen ophalen.

Lijkt me een geweldige vooruitgang, waar heel Enkhuizen op zit te wachten. 😉  Maar het zal er waarschijnlijk alleen maar toe leiden dat we straks “alleen maar” ons paspoort in StedeBroec kunnen ophalen.

Men is al drie jaar bezig met samenwerken roepen de drie burgemeester en noemen als tastbaar resultaat, dat er nu nog maar 1 brandweercommandant is voor de drie gemeenten. Ik ben niet onder de indruk.

Dat ben ik pas als we in plaats van 3 burgermeesters, 3 gemeentesecretarissen en 3 raadsgriffiers er maar 1 hebben. En in plaats van 8 wethouders 4 en in plaats van 50 raadsleden nog maar een stuk of dertig.

In de begroting voor 2013 worden de kosten voor bestuurlijke organisatie begroot op € 3.375.000,- en stijgt alleen maar in de komende jaren. Ik neem aan dat dit bedrag voor de twee andere gemeenten op hetzelfde niveau ligt, zodat de drie SED gemeenten gezamenlijk 10 miljoen aan hun bestuurlijke organisatie uitgeven.

Dus in plaats van geld uitgeven aan onzin doelstellingen zou men zich beter kunnen concentreren op het terugdringen van kosten voor de bestuurlijke organisatie.

Harlekijnen

Eerder schreef ik al, dat in de Griekse oudheid Agora (letterlijk verzamelplaats) de plek was waar oorspronkelijk de volksvergadering, (bestaande uit vrije burgers) bijeen kwamen.

In hedendaagse versie, zoals die door de gemeente Enkhuizen in het leven is geroepen, is geen plaats meer voor vrije burgers en zijn we dus tot (stem)slaven gedegradeerd.  Dat vermoeden had ik al, maar wordt maar weer eens bevestigd.

Eens in de vier jaar mogen we een stem uitbrengen en wat degenen (die we hebben gekozen) vervolgens met die stem doet  gaat ons verder niet aan.

Die conclusie kun je trekken uit het feit dat de hedendaagse Enkhuizer Agora niet toegankelijk is voor de gewone burger en alleen maar voor raads- en commissieleden.

Waarom dat is begrijp en weet ik niet. Op Agora kunnen uitsluitend “technische” vragen gesteld worden.

Kennelijk vindt men het gevaarlijk als  gewone burgers inzicht krijgen in de vragen die worden gesteld en de antwoorden die daarop worden gegeven.

Ik heb het al eerder gezegd, volgens het college is er maar één bron van wijsheid waaraan de raadsleden zich mogen laven en dat is de bron van ambtelijke wijsheid die onder controle staat van het college.

De overgrote meerderheid van de raadsleden neemt daar kennelijk genoegen mee en is beledigd als ik ze om die reden Harlekijnen noem.  Niet in de filosofische variant zoals hier afgebeeld, maar in de trekpop variant zoals ik die uit mijn jeugd herinner.

Waarbij (als er aan hun touwtje werd getrokken) de harlekijn met armen en benen begon te bewegen.

De Floriade, De Drommedaris, het SMC.

Stuk voor stuk idiote plannen, die keer op keer door een meerderheid wordt gesteund omdat je als harlekijn nu eenmaal niet kan nadenken en alleen maar kan bewegen als er aan het touwtje wordt getrokken.